Αρχείο για την κατηγορία ‘Γεωγραφία’

Το τρένο που μίλαγε…

04/07/2009

Η μητροπολιτική ζώνη της Βαρκελώνης είναι ένα μεγάλο σύμπλεγμα από την πόλη πυρήνα και τους δορυφόρους της. Κάποιοι μεγάλοι δορυφόροι δημιουργούνε τις δικές τους περιφέρειες. Αυτό το μεγάλο δίκτυο από πολεις επικοινωνεί με τρένα και αυτοκινητόδρομους. Στα τρένα υπάρχουν δύο εταιρείες που επωμίζονται την εξυπηρέτηση των κατοίκων. Η RENFE (δίκτυο ισπανικών σιδηροδρόμων) και η FGC (καταλανικοί σιδηρόδρομοι). Το δίκτυο έχει διαμοιραστεί και καλύπτεται σχεδόν όλη η ζώνη. Αυτό που έχει ενδιαφέρον στα τρένα είναι οι άνθρωποι, οιι συμπεριφορές τους, το ντύσιμό τους, οι γλώσσες που μιλάνε, τα βιβλία που διαβάζουνε ή κάνουνε πως διαβάζουν αυτό άλλωστε πως μπορείς να το ξέρεις…

20 χιλιόμετρα βορειοανατολικά της Βαρκελώνης βρίσκεται η Τερράσσα. Είναι μία πόλη λίγο πριν τα βουνά, με ξηρό κλίμα και μεγάλη βιομηχανκή ιστορία. Η σπουδαία ιστορία της Καταλανικής υφαντουργίας στάθμευσε εδώ και άφησε ηχηρά σημάδια στη μορφολογία και το χαρακτήρα της πόλης. Η Τερράσσα συνδέεται με τη Βαρκελώνη και με τη FGC και με τη RENFE. Η πρώτη έχει σταθμό στο κέντρο της πόλης ενώ η δεύτερη στα βόρεια. Εκτός από την ποιότητα των συρμών αυτό που μάλλον οξύνει το ενδιαφέρον σε κάποιον που χρησιμοποιεί και τις δύο γραμμές είναι η γλώσσα που μιλιέται μεταξύ των επιβατών.

H FGC, δηλαδή οι καταλανικοί σιδηρόδρομοι, τέμνουν το λόφο της Collserola. Στη διαδρομή τους περνούν μέσα από προάστια ακριβής γής, όπου κάποια σπίτια έχουνε κήπους, δεν κυκλοφορούνε πολλά αυτοκίνητα, δεν υπάρχουνε εργοστάσια να γκριζάρουνε τον ορίζοντα και οι πολυκατοικίες είναι με μεγάλα μπαλκόνια, χτισμένες αραιά η μία από την άλλη, με λίγο πράσινο στις εισόδους τους όπως συμβαίνει στο Mira Sol, στο Sant Cougat,  στο Muntaner, στη Sarria.  Ακόμα ο συρμός σταματάει στο Rubí, πόλη με βιομηχανικές ζώνες, στη Vallvidrera στις Planes, και στη Floresta τρεις γειτονιές χτισμένες μέσα στο δάσος με αρχοντικές κατοικίες των αρχών του αιώνα, με καταλήψεις, με οικογένειες που με περισσότερα χρήματα φύγανε από τη βαβούρα της πόλης και ήρθανε εδώ στα βουνά με ποδηλάτες και πεζοπόρους. Μετά από όλα αυτά μπαίνει υπογείως στο σώμα της πόλης. Η διαδρομή είναι γεμάτη εναλλαγές. Στο βαγόνι οι άνθρωποι που μιλάνε συνενοούνται στα Καταλανικά. Ακούς περισσότερο αυτή την περίεργη γλώσσα με τα διαφορετικά σίγμα, με τους δίφθογγους, το παχύ σαλονικιώτικο λ.

Η Renfe έχει άλλη διαδρομή. Πηγαίνει παραλλήλως του λόφου. Το τοπίο δεν αλλάζει τόσο. Η βασική αίσθηση, της πόλης που δεν τελειώνει ποτέ, αγγίζει το σημείο να κουράζει τα μάτια. Πόσα κτίρια αντέχεις να δεις; Πόσους δρόμους;  Πόσα εργοστάσια;  Αρχικά σταματάει στο Sabadell, κάνει τρεις στάσεις, η τρίτη, στην επιφάνεια πια μετά το υπόγειο πέρασμα, είναι η πιο σημαντική για τους πιτσιρικάδες τα απογεύματα του σαββατοκύριακου. Όλοι κατεβαίνουνε εκεί. Βλέπεις τις κοπέλες να αγωνίζονται έστω και με τα ρούχα να γίνουνε γυναίκες και τα αγόρια να συναγωνίζονται στο θόρυβο και την εντύπωση. Σαν πόλη το Sabadell αναπτύχθηκε λόγω της βιομηχανίας. Οι στενοί του δρόμοι, οι μεγάλες σειρές από πολυκατοικίες, τα βιομηχανικά τετράγωνα, οι αυτοκινητόδρομοι και οι γέφυρες το αποδεικνύουν. Μετά, έρχεται η Berberá και η Cerdanyola, παλιά χωριά που απότομα μετατράπηκαν σε τυπικά οικιστικά μορφώματα της δικτατορίας για τη στέγαση όλων αυτών των εργατών που κατά κύματα ανέβηκαν τη δεκαετία του 60 να εργαστούν στις βιομηχανίες της ζώνης. Μάλιστα στη Berberá έχει χτιστεί μια γειτονιά που η μορφή της και τα ονόματα των δρόμων παραπέμπουνε στο χάρτη της Ισπανίας. Πίσω από τις μονοκατοικίες, δίπλα στον αυτοκινητόδρομο..

Berberá del Vallés. Τυπικό δείγμα στεγαστικής λύσης για τον κόσμο που ήρθε στη Βαρκελώνη, μεσουρανούσης της δικτατορίας του Φράνκο. Το αξιοσημείωτο είναι ότι αυτές οι οικοδομές χτστήκανε σε μια περιοχή όπου μέχρι τότε υπήρχαν σπίτια με αυλές και χωράφια. Έχει χτιστεί με τέτοιο τρόπο ώστε να είναι ανάμεσα στις μονοκατοικίες και τον αυτοκινητόδρομο προσφέροντας μια πικρή γεύση ανισότητας στην κατοικία σε κάθε περαστικό επιβάτη του τρένου.

Berberá del Vallés. Τυπικό δείγμα στεγαστικής λύσης για τον κόσμο που ήρθε στη Βαρκελώνη, μεσουρανούσης της δικτατορίας του Φράνκο. Ψηλά κτίρια, κενοί τσιμεντένιοι δημόσιοι χώροι και κάποιες υπηρεσίες. Ο κόσμος εγκαθίσταται μαζικά και ταυτόχρονα, βίαια θα μπορούσε να πει κανείς. Οι δρόμοι αναπαριστούνε καλύτερα το χάρτη καθώς τα ονόματα τους βρίσκονται στα σημεία εκείνα του χάρτη που βρίσκονται οι αντίστοιχες περιοχές. Oι οικοδομές χτιστήκανε σε μια περιοχή όπου μέχρι τότε υπήρχαν σπίτια με αυλές και χωράφια. Έχει χτιστεί με τέτοιο τρόπο ώστε να είναι ανάμεσα στις μονοκατοικίες και τον αυτοκινητόδρομο προσφέροντας μια πικρή γεύση ανισότητας όσον αφορά την κατοικία. Για τον επιβάτη του τρένου που χαζεύει από το παράθυρο.

Αφού το τρένο αφήσει τη Cerdanyola μπαίνει στη Montcada. Άλλη μια από τα ίδια. Εδώ βέβαια δεν υπάρχουνε αυτά τα ψηλά, τρομακτικά, τετράγωνα κουτιά με κατοικίες, όμως τα στενά και η εμφάνιση των κτιρίων μαρτυρούνε την ιστορία της. Και εδώ ο κόσμος που κατεβάινει και ανεβαίνει συμπεριλαμβάνει αρκετούς μετανάστες. Νεότερες γενιές. Στη Montcada οι γραμμές πολλαπλασιάζονται γιατί εδώ ξεκουράζονται και επισκευάζονται τα τρένα. Επίσης εδώ συναντιούνται δυο αυτοκιντόδρομοι. Ατέλειωτες λωρίδες κυκλοφορίες παράλληλα η μία στην άλλη παρελαύνουνε για το θαύμα στις σύγχρονες μετακινήσεις. Όλος ο κόσμος χωράει. Λίγο πριν μπει στη Βαρκελώνη σταματάει σε μια γειτονιά εντυπωσιακή. Torre del Barró. Πήρε το όνομά της από τον πύργο που βρίσκεται στο βουνό. Τα ίδια ψηλά κτίρια, αυτή τη φορά πιο τρομακτικά καθώς ένα ένα ανεβαίνουνε την πλαγία. Σαν ένα τερα-κτίριο που δεν τελειώνει ποτέ. Τα διαμερίσματα είναι μονό μερικά τετραγωνάκια. Σε αυτή τη διαδρομή οι άνθρωποι συνενοούνται στα ισπανικά. Πολλές παραλλαγές διαφορετικές χροιές, τόνοι και ύφη σου δίνουνε να καταλάβεις ότι οι άνθρωποι μάθανε αυτή τη γλώσσα σε διαφορετικά σημεία του πλανήτη ή εδώ, στην Καταλωνία, σαν ξένοι. Όπως και τα αγγλικά αυτή η διεθνής γλώσσα κάνει ανθρώπους απο διαφορετικές χώρες να επικοινωνούν.

Με τον Αποστόλη για μπάνιο

21/06/2009

Έιχε έρθει, από την Πορτογαλία, ο Αποστόλης πέρσι το καλοκαίρι. Κάτι σαν στάση εδώ πριν την επιστροφή του στην πατρίδα. Μια μέρα πήγαμε για μπάνιο. Στη γειτονιά του Φόρουμ και του Διαγονάλ Μάρ. Έχει ένα μικρό λιμανάκι εκεί που σχηματίζουν οι βράχοι που ρίξαν στη θάλασσα, ακόμα δε λειτουργεί έτσι δεν πήγαιναν τόσοι τουρίστες, μπαίνεις κατευθείαν στα βαθιά και γι αυτό η θάλασσα μοιάζει πιο καθαρή. Δύο κομμάτια της ανανεωμένης βόρειας ακτής της πόλης. Εκεί, πριν ακόμα ξεκινήσουνε τα έργα της κατασκευής τους, δεν υπήρχε κάτι συγκεκριμένο, βιομηχανίες, κενοί χώροι, ο αυτοκινητόδρομος… Ανάμεσα σε γειτονιές χαμηλών και μεσαίων οικονομικά στρωμάτων,  τσιγγάνων και ένός μεγάλου πάρκινγκ εκεί που τελειώνει η Διαγονάλ, η μεγάλη διαγώνια λεωφόρος που οριοθετεί την πόλη, βρίσκονται όλα αυτά που περιγράφω. Λίγο πριν τερματίσει την πορεία της βρίσκεται ένα τρίγωνο εμπορικό κέντρο, ξενοδοχεία πολυτελείας, και ακριβώς εκεί που τελειώνει ξεκινάει μια μεγάλη πλατεία με πεζόδρομους (ο χώρος που φιλοξένησε το φόρουμ), εκεί αρχινάνε οι γραμμές του τραμ και αφήνοντάς τες στο βάθος να ξεπροβάλλουν, στην πλάτη του βλέμματος, οι εργατικές κατοικίες του 60 και του 70 σε αποστάσεις μηδαμινές. Είναι το μέρος όπου το παρελθόν συναντάει το παρόν με το δεύτερο να κερδίζει τη μάχη. Το Φόρουμ είναι ό χώρος που στέγασε το παγκόσμιο συνέδριο των πολιτισμού για τη αειφόρο ανάπτυξη, την ειρήνη και την πολιτιστική ποικιλότητα όλο το καλοκαίρι του 2004 (Μάιος-Σεπτέμβριος). Ήταν το στοίχημα της Βαρκελώνης για μία ακόμα, μετά τους ολυμπιακούς πετυχημένης παγκόσμιας διοργάνωσης. Είναι αλήθεια πως σε επίπεδο αστικής ανάπλασης είναι απο τις μεγαλύτερες μετά εκείνης των ολυμπιακών. Για εμάς τους Έλληνες αυτές οι επεμβάσεις που φέρνουν χρήμα, φτιάχνουν κτίρια και αφήνουν υποδομές φαντάζουν κάτι μαγευτικό. Όμως τη μέρα που βρεθήκαμε εκεί όπως και τις υπόλοιπες φορές που έχω περάσει πέρα από το δέος ένα αίσθημα θλίψης μου γεννιέται και μια απορία. Από τη μία αντικρύζω τα επιτεύματα της αρχιτεκτονικής, τη χλιδή, την αψεγάδιαστη οργάνωση στους δρόμους και από την άλλη συνηδητοποιώ ότι όλο αυτό έχει κτιστεί ανάμεσα σε κατοικίες ανθρώπων μικρές, ταπεινές, κάθετα τοποθετημένες η μία πάνω στην άλλη στις πολυκατοικίες τους, όπου οι ιδιοκτήτες τους και οι ενοικιαστές τους δε μπορούν να γευτούν το μεγαλείο αυτό της αρχιτεκτονικής και απλά το χαζεύουν, γειτονιές που κατοικούνται από μετανάστες, παιδιά εσωτερικών μεταναστών και τσιγγάνους. Εκεί όπου δεν ακούς τα καταλανικά αλλά τα ισπανικά σε πολλές παραλαγές. Εκεί όπου ένα χειμερινό, σκοτεινό απόγευμα Σαββάτου ή Κυριακής, οπότε και τα λίγα καταστήματα που υπάρχουν είναι κλειστά, προχωρώντας στηΡάμπλα δε Πριμ νοιώθεις ξένος και μακρινός και αν μπεις στα στενά και τις μικρές πλατείες που σχηματίζουν τα κτίρια στις πίσω τους πλευρές πιστεύεις ότι κάποιος σε κοιτάει σα να έχεις εισβάλλει σε κάτι άγνωστο.

Οι ουρανοξύστες στα δεξιά είναι η γειτονιά του Διαγονάλ Μαρ

Η Μαρίνα που έγινε στις εγκαταστάσεις του Φόρουμ.

Η Μαρίνα που έγινε στις εγκαταστάσεις του Φόρουμ.

Στους τοίχους του μικρού λιμανιού υπάρχουν μερικά πολύ ενδιαφέροντα κομμάτια. Αυτό το συναντήσαμε πηγαίνοντας προς το ποτάμι Μπεσός.

Στους τοίχους του μικρού λιμανιού υπάρχουν μερικά πολύ ενδιαφέροντα κομμάτια. Αυτό το συναντήσαμε πηγαίνοντας προς το ποτάμι Μπεσός.

Άλλο ένα κομμάτι στην ίδια διαδρομή για το ποτάμι.

Άλλο ένα κομμάτι στην ίδια διαδρομή για το ποτάμι.

Από τα κομμάτια που συναντήσαμε αυτό είχε το δυνατότερο μύνημα

Από τα κομμάτια που συναντήσαμε αυτό είχε το δυνατότερο μύνημα

Η ηλιακή πλάκα στα νότια των εγκατάσεων που φιλοξένησαν τα συνέδρια, σήμα κατατεθέν της πόλης. Σε πρώτο πλάνο η παραλία φόρουμ. Είναι οι υποδομές που άφησε στους κατοίκους μετά το τέλος της, η διοργάνωση. Η θάλλασσα εδώ εχει βάθος ένα μέτρο και είναι κλειστή εξαιτίας ενός λιμενοβραχίονα. Ο κόσμος έμοιαζε να είναι οι γείτονες της περιοχής.
Η ηλιακή πλάκα στα νότια των εγκατάσεων που φιλοξένησαν τα συνέδρια, σήμα κατατεθέν της πόλης. Σε πρώτο πλάνο η παραλία φόρουμ. Είναι οι υποδομές που άφησε στους κατοίκους μετά το τέλος της, η διοργάνωση. Η θάλλασσα εδώ εχει βάθος ένα μέτρο και είναι κλειστή εξαιτίας ενός λιμενοβραχίονα. Ο κόσμος έμοιαζε να είναι οι γείτονες της περιοχής.
Η εκβολή του ποταμού Μπεσός. Ένα καπληκτικό μέρος για νύκτες με πανσέληνο. Καποιος κόσμος παίρνει το μπάνιο του εκεί αν και πολύ κοντά εξάγονται τα απόνερα του εργοστασίου. Κάποιοι άλλοι ψαρεύουν. Η θέα προς την πόλη από εδώ υπενθυμίζει το μεγάλο της μέγεθος προς κάθε κατεύθυνση. Η εκβολή του ποταμού Μπεσός. Ένα καπληκτικό μέρος για νύκτες με πανσέληνο. Καποιος κόσμος παίρνει το μπάνιο του εκεί αν και πολύ κοντά εξάγονται τα απόνερα του εργοστασίου. Κάποιοι άλλοι ψαρεύουν. Η θέα προς την πόλη από εδώ υπενθυμίζει το μεγάλο της μέγεθος προς κάθε κατεύθυνση.
Από το μικρό λιμανάκι, που τουλάχιστον μέχρι το περσινό καλοκαίρι ήτανε κλειστό, θέα της νέας ακτογραμμής της Νέας Βαρκελώνης, όπως λέμε Νέα Ιωνία, Νέα Μηχανιώνα κτλ. Από τα απομεινάρια των εργοστασίων και των γραμμών του τραίνου έμεινε χώμα, και είναι αυτό το χώμα το ίδιο που άνοιξε το σώμα του για να δεχθεί τα θεμέλια αυτών των υψηλών κτιρίων. Μια πόλη που σβήνει ολοκληρωτικά το παρελθόν της. Διώχνοντας μαζί με τα μπάζα και τον κόσμο που κατοικούσε εκεί. Οι ουρανοξύστες του Διαγονάλ Μάρ συμβολίζουν την τάση που κυριαρχεί για ένα παρόν στραμμένο στην εικόνα, στην αντισηπτική εικόνα των γυάλινων κτιρίων, του τσιμέντου και της υψηλής τεχνολογίας.

Οι ροκέτες

17/06/2009

Roquetes

Είναι μια γειτονιά πανοραμική, γεμάτη ανηφόρες, με μικρά κτίρια, σπίτια με αυλές και κάποιες χαμηλές πολυκατοικίες. Είναι ένα οριακό σημείο στην πόλη καθότι τα όρια του συνορεύουν με το δάσος collserola. Eπίσης από κάποια σημεία αντικρίζεται ο πύργος μπαρρό, torre Barró, και με κάποιο περπάτημα μπορείς να βγείς από το θόρυβο της πολης και να χαθείς στην ησυχία του βουνού και του δάσους. Έχεις μια καταπληκτική θέα της Βαρκελώνης. Μάλιστα πάνω από τον καινούργιο σταθμό του Μετρό, (Roquetes <M> 3) διακοσμημένο με φωτογραφίες από στιγμές του πολύχρονου αγώνα των κατοίκων για καλυτέρευση των συνθηκών διαβίωσης στη γειτονιά τους, υπάρχει ένα από τα καλύτερα παρατήρια της πόλης, ανοικτό, στραμμένο στη θάλασσα και με τον ήχο των μικρών παιδιών να συνοδεύει το βλέμμα.

Η γειτονιά είναι μία από τις 14 γειτονιές της συνοικίας Nou Barris. Η κοινωνική της δομή συνίσταται σε μετανάστες διαφορετικών γενεών. Τη δεκαετία του 20 ήδη υπήρχαν κάποια σπιτια όμως η κετασκευή της ξεκίνησε κυρίως τη δεκαετία του 50 με τους εσωτερικούς μετανάστες από τον ισπανικό νότο, την Εξτρεμαδούρα και άλλες περιοχές που μετά το τέλος του εμφυλίου πολέμου γνώρισαν τη φτώχεια και την καταπίεση της διακτατορίας στα μέρη τους . Αρκετοί χτίσανε μόνοι τους τα σπίτια, και τις Κυριακές τους δρόμους το δίκτυο ύδρευσης, ακόμα και  της αποχέτευσης άρχισαν να προκρίνουν το κοινωνικό τους αίτημα για βελτίωση της καθημερινότητας στη δεκαετία του 70 και πιο έντονα μετά την αποκατάσταση της βασιλεύομενης δημοκρατίας. Από τα μέσα της δεκαετίας του 90 και έως τα σήμερα κατέφθασαν εδώ μετανάστες από το Εκουαδόρ ως επί τω πλείστω και άλλες χώρες της νοτίου Αμερικής, Αφρικάνοί και Ασιάτες. Είναι έντονη η παρουσία τους ειδικά των νοτιοαμερικανών τα σαββατοκύριακα που οικογένειες και φίλοι στήνουν γιορτές και αθλητικά δρώμενα. Σήμερα ο πληθυσμός της γειτονιάς φτάνει τισ 15000.

Στα νότια της γειτονιάς διέρχεται η Ronda de Dalt, ο εσωτερικός περιφερειακός από την πλευρά του βουνού. Όπως η κατασκευή του εγινε υπόγεια στο πάνω μέρος ο δήμος έχει φτιάξει πίστα skate και bmx, γήπεδα με κερκίδα ενώ σε ένα από τους τοίχους ζωγραφισμένο από κοπέλα υπάρχει ένα graffiti αφιερωμένο στη μέρα της γυναίκας. Η γειτονιά είναι αρκετά δραστήρια πολιτισμικά καθώς πέρα από αυτές τις νεανικές κυρίως δραστηριότητες διαθέτει αυτοοργανωμένο πολιτιστικό κέντρο, κοινωνικό κέντρο, σχολή τσίρκου, χώρο για κλειστή συναυλία, ανοικτό αμφιθέατρο, ενώ οι διάφορες οργανώσεις κατοίκων οργανώνουν δράσεις όπως το φεστιβάλ σούπας και μαθήματα με ανταλλαγή γνώσεων στα οποία συμμετέζουν και αρκετοί μετανάστες.

Από τα Χριστούγεννα του 2004 έχει ενταχθεί σε ένα μεγάλο πρόγραμμα αστικής ανάπλασης που χρηματοδοτεί κατά μεγάλο ποσοστό η αυτόνομη καταλανική κυβέρνηση και έχει σα στόχο τη λύση αστικών προβλημάτων, το πρόγραμμα ονομάζεται llei de barris, και στη συγκεκριμένη γειτονιά έχει αφήσει καινούργιου ανελκυστήρες και κυλιόμενες σκάλες, καλύτερα πεζοδρόμια, και άλλες επεμβάσεις.

Aνελκυστήρας σε κεντρικό σημείο της γειτονιάς που καταλήγει σε δεύτερο για τη μετακίνηση ανθρώπων σε δρόμους με μεγάλη κλίση.

Aνελκυστήρας σε κεντρικό σημείο της γειτονιάς που καταλήγει σε δεύτερο για τη μετακίνηση ανθρώπων σε δρόμους με μεγάλη κλίση.

Ένα μικρό τμήμα από τις εγκαταστάσεις που υπάρχουν στην επιφάνεια που προέκυψε μετά την κατασκευή του περιφερειακού. Στο βάθος κατοικίες.

Ένα μικρό τμήμα από τις εγκαταστάσεις που υπάρχουν στην επιφάνεια που προέκυψε μετά την κατασκευή του περιφερειακού. Στο βάθος κατοικίες.

Η Θέα από την "ταράτσα" του σταθμού του μετρό.

Η Θέα από την "ταράτσα" του σταθμού του μετρό.

Θέα της Βαρκελώνης από μία είσοδο στο δάσος.

Θέα της Βαρκελώνης από μία είσοδο στο δάσος.

Μάιος 2008

Μάιος 2008